Sojusze polityczne w Europie podczas zimnej wojny (po 1961 roku)

Po 1961 roku sojusze zimnowojenne w Europie były w dużej mierze ustalone. Mur Berliński jasno pokazał, że powojenny podział kontynentu nie był już tymczasowy, a polityczne przynależności pozostaną ustalone na lata, a nie miesiące. Europa Wschodnia znalazła się pod dominacją radziecką, a rządy w Niemczech Wschodnich, Polsce, Czechosłowacji, Węgrzech, Rumunii i Bułgarii były związane z Moskwą poprzez zobowiązania militarne i rządy jednopartyjne. Europa Zachodnia związała się z Stanami Zjednoczonymi poprzez NATO i integrację gospodarczą, tworząc dwa przeciwstawne bloki oddzielone ściśle kontrolowanymi granicami. Mała grupa krajów pozostała poza formalnymi sojuszami. Austria, Szwecja, Szwajcaria, Finlandia i Jugosławia pozostały neutralne, chociaż każda z nich robiła to pod różnymi ograniczeniami i presjami. Dla większości Europejczyków to, gdzie mieszkali, decydowało o tym, do jakiego systemu będą należeć aż do końca lat 80.